E-ticaret Depolarında Depo Raf Sistemleri Kullanım Senaryoları
Kaynak:Perihan Önal
Doğru kurgu için önce SKU yani stok kodu sayısı, koli ölçüleri ve günlük sipariş adedi çıkarılır. Raf ünitesi genişliği, kat sayısı ve yerleşim sırası bu verilere göre planlanır.
Çelik raf ünitelerinde kat seçenekleri 2 ile 5 arasında değişir. Aynı seri tekli ünite olarak kurulabilir ya da 2li, 3lü, 4lü ve 5li bitişik ünite kurgularıyla yan yana uzatılır. Bu esneklik, büyüyen bir operasyonda mevcut düzeni bozmadan ilerlemeyi kolaylaştırır. Aşağıdaki bölümler farklı sipariş profilleri için uygulanabilir senaryoları sıralar.
E-ticaret Deposunda Raf Kurgusu Neyi Değiştirir?
Sipariş toplama süresi, çalışanın raf yüzeyine kaç kez uzandığıyla doğrudan bağlantılıdır. Ürün orta katlarda durduğunda toplayıcı eğilmeden koliyi alır ve tura devam eder. Hızlı hareket eden stok kodları alt ve üst uçlara dağıldığında her sipariş fazladan saniye biriktirir. Raf kurgusu bu yüzden yalnızca depolama değil, hareket tasarımı olarak ele alınır.
- Günlük sipariş toplama turu sayısı ve tur uzunluğu
- Kolilerin elleçleme sırasında gördüğü darbe miktarı
- Sayım doğruluğu ve stok yönetimi disiplini
- Sevkiyat öncesi hazırlık alanının doluluk oranı
SKU Çeşitliliği Raf Kurgusunu Nasıl Etkiler?
Az sayıda stok kodu taşıyan bir satıcı, geniş ve derin katlarla rahatça ilerler. Yüzlerce SKU ile çalışan operasyonda ise dar bölmeler ve daha yüksek kat sayısı gerekir. Modüler kurguya sahip depo raf sistemleri iki uç arasında geçiş yapmayı kolaylaştırır. Kat aralığı ürün yüksekliğine göre seçilir, raf yüzeyi ise bitişik ünite bloğuyla genişletilir.
Küçük ve hafif ürünlerde tek bir kata birden çok stok kodu yerleştirilebilir. Bölme ayırıcı yerine plastik kutu kullanmak, sayım sırasında karışıklığı azaltır. Hacimli kolilerde ise bir kat tek stok koduna ayrılır ve barkod etiketi kat önüne taşınır. Böylece toplayıcı ürünü aramadan doğru bölmeye yönelir.
- Küçük parça grubu için bölmeli kat düzeni
- Hacimli koliler için tek stok kodlu kat
- Sezonluk ürünler için ayrı bir ünite bloğu
- Kırılgan ürünler için alt kat yerleşimi
Devir Hızına Göre Yerleşim Senaryoları
Devir hızı, bir ürünün belirli bir dönemde kaç kez satılıp yerine konduğunu gösterir. Yüksek devirli grup toplama hattının başına, düşük devirli grup ise arka bölüme alınır. Bu ayrım yapılmadığında çalışan aynı mesafeyi gün içinde defalarca yürür. Aşağıdaki tablo, devir hızı bantlarına göre uygulanabilir bir yerleşim taslağı sunar.
Devir hızı bandı | Önerilen kat konumu | Ünite kurgusu |
Yüksek | Orta katlar | 5li bitişik blok |
Orta | Alt katlar | 3lü bitişik blok |
Düşük | Üst katlar | Tekli ünite |
Sezonluk | Ayrı bölüm | 2li bitişik blok |
Sipariş Toplama Rotası Nasıl Kısaltılır?
Sipariş toplama rotası, veriye bakılmadan yapılan depo yerleşimi değişiklikleriyle kısalmaz. Önce satış geçmişinden hangi stok kodlarının birlikte sipariş edildiği çıkarılır. Sık birlikte satılan kalemler komşu raf sırasına alındığında tur mesafesi belirgin biçimde düşer. Değişiklik sonrası bir hafta boyunca sipariş toplama süreleri izlenir ve düzen gerekiyorsa yeniden güncellenir.
- Son üç ayın satış verisinden stok kodlarını devir hızına göre sırala
- Hızlı grubu toplama başlangıcına en yakın ünitelere taşı
- Birlikte satılan kalemleri komşu raf katlarına yerleştir
- Her raf tablasının ön kenarına barkod etiketini sabitle
- Bir hafta sonra tur sürelerini karşılaştır ve yerleşimi ince ayarla
Rota kısaltma çalışması tek seferlik bir işlem değildir. Sipariş profili sezona göre kayar ve dün hızlı satan stok kodu bir ay sonra yavaşlayabilir. Bu nedenle yerleşim listesi belirli aralıklarla gözden geçirilir.
Barkod Ve Etiket Düzeni İçin Raf Yüzeyi
Barkod etiketi doğrudan raf tablasının ön kenarına yapıştırıldığında okuma hızlanır. Etiketin tutması için yüzeyin düzgün, kuru ve tozdan arınmış olması gerekir. Elektrostatik toz boya ile kaplanmış yüzeyler bu iş için elverişli bir zemin oluşturur. Galvaniz kaplı raflarda kılavuz cepli askı da tercih edilebilir. Etiket düzeni değiştiğinde ünite üzerindeki tüm katlar aynı anda yenilenir.
Okuma sırasında yaşanan gecikme çoğu zaman raf yüzeyinden değil yazı boyutundan kaynaklanır. Stok kodu ile ürün adının aynı etikette bulunması kontrol adımını kolaylaştırır. Bir kat üzerinde birden çok bölme varsa her bölme için ayrı etiket açılır. Sayım günlerinde bu düzen hata payını belirgin biçimde azaltır.
Kampanya Dönemlerinde Blok Genişletme Nasıl Planlanır?
Kampanya dönemlerinde stok adedi kısa sürede artar ve mevcut katlar yetersiz kalır. Bitişik ünite kurgusu, ayak profilini paylaşarak yan yana blok oluşturmayı sağlar. Tekli üniteyle başlayan bir depo, aynı seriyi 2li, 3lü, 4lü ve 5li blok halinde planlayabilir. Kampanya bitiminde bu blok iade bölümüne ya da yavaş devirli gruba ayrılabilir.
- Kampanya öncesi devir hızı listesini yeniden çıkarma
- Yoğun günlerde toplama turunu iki vardiyaya bölme
- Sevkiyat alanında ayrı bir hazırlık ünitesi ayırma
İade Ve Kalite Kontrol Alanında Raf Kullanımı
İade edilen ürün, satışa hazır stokla aynı rafa karışmamalıdır. Kalite kontrol için ayrılan bölümde iki ya da üç katlı alçak bir ünite çoğu zaman yeterlidir. Kontrolü geçen koli, barkodu okutularak ana bölümdeki yerine döner. Kontrolden geçmeyen ürün ayrı bir katta bekletilir ve stok yönetimi kaydından düşülür. Bu ayrım, devir hızı raporlarının doğru okunmasını da destekler.
Sıkça Sorulan Sorular
Sipariş Toplama Süresi Nasıl Kısalır?
Süreyi kısaltan ilk adım, stok kodlarını devir hızına göre sıralamaktır. Hızlı satan ürünler toplama başlangıcına yakın ünitelere ve orta katlara alınır. Birlikte sipariş edilen kalemler komşu bölmelere yerleştirilir. Her raf tablasının ön kenarında okunaklı bir barkod etiketi bulunur. Değişiklikten sonra tur süreleri bir hafta boyunca ölçülür ve yerleşim gerekirse yeniden güncellenir.
E-ticaret Deposunda Kaç Katlı Raf Tercih Edilir?
Kat sayısı ürün yüksekliğine ve çalışanın rahat uzanabildiği mesafeye göre belirlenir. Çelik raf serilerinde kat seçenekleri 2 ile 5 arasında değişir. Küçük kutulu ürünlerde daha çok kat, aynı alanda daha fazla raf yüzeyi verir. Hacimli kolilerde ise az katlı ve derin bir kurgu elleçlemeyi kolaylaştırır. Karma stokta iki farklı kat sayısı birlikte kullanılabilir.
Bitişik Ünite Kurgusu Ne Zaman Avantajlıdır?
Bitişik kurgu, aynı ürün ailesinin kesintisiz bir hat üzerinde dizilmesi istendiğinde öne çıkar. Üniteler ayak profilini paylaştığı için aynı alanda daha fazla raf yüzeyi elde edilir. 2li, 3lü, 4lü ve 5li bloklar sipariş hacmine göre seçilebilir. Tekli ünite ise dar bölümlerde ve ayrı tutulması gereken ürün gruplarında tercih edilir.
Barkod Etiketi Raf Üzerinde Nereye Yerleştirilir?
Etiket, raf tablasının ön kenarına ve ürünün tam altına gelecek biçimde konumlandırılır. Böylece toplayıcı elini uzatırken stok kodunu aynı anda görür. Yüzeyin tozdan arındırılması etiketin uzun süre yerinde kalmasını sağlar. Aynı ünite üzerindeki bütün katlarda aynı hizanın korunması önerilir. Stok kodu değiştiğinde etiket yenilenir ve sayım listesiyle karşılaştırılır.