Hakkari kilimleri asırlardır kültürü dokuyor

Geleneksel yöntemlerle üretilen Hakkari kilimleri, yalnızca bir dokuma ürünü değil; bölge insanının yaşam biçimini, duygularını ve tarihsel birikimini yansıtan önemli bir kültürel miras olarak öne çıkıyor.

İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Hakkari Halk Eğitimi Merkezi bünyesinde açılan 30 kilim dokuma kursunda kadınlar eğitim alırken, köylerde de 7 kurs ve 7 usta öğretici aktif olarak faaliyet gösteriyor. Hakkari’ye özgü toplam 16 farklı kilim deseni bulunuyor ve bu desenler, kentin kimliğini yansıtan semboller olarak kabul ediliyor.

Halk Eğitimi Merkezi atölyelerinde görev yapan usta öğretici kadınlar, merkezin sağladığı tezgâh ve malzemelerle kilimleri tamamen geleneksel yöntemlerle dokuyor.

Kilimlerde kullanılan ipler kök boya ile renklendirilirken, motifler genellikle ortaya çıktıkları bölgenin, aşiretin ya da kişilerin adlarıyla anılıyor.

Kilimlerde; bölge insanının yaşadığı acılar, sevinçler ve doğadan ilham alan semboller dikkat çekiyor. En sık kullanılan motifler arasında akrep, eli belinde (saryanın gülü), koç boynuzu, kurt ağzı, küpe, çengel, bereket, yılan tarağı (şamari), yıldız, su yolu, muhabbet kuşu, deve ayağı, nazar muskası, rüzgâr gülü, kelebek, kedi, canbezar, gülhezar, herki, şehvani ve şimkubik gibi çok sayıda özgün desen yer alıyor.
Yüzyıllar boyunca genç kızların ve kadınların umutlarını, beklentilerini ve yaşam hikâyelerini ilmek ilmek dokudukları Hakkari kilimleri, bu yönüyle bölgenin en önemli somut olmayan kültürel miras unsurları arasında gösteriliyor.

Hakkari Halk Eğitimi Merkezi Müdürü Ayhan Turgut, kilim dokumacılığının yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda verilen desteklerden dolayı Hakkari Valisi Ali Çelik ile İl Milli Eğitim Müdürü Nurettin Yılmaz’a teşekkür etti.

33 yıllık usta öğretici Aysel Öztunç, 25 yıllık usta öğretici Sinem Ediş ile 14 yıllık usta öğreticiler Siti Duman, Ayşe ve Esmer Akbaş ve Mülkizar Ağacanoğlu ise dokumanın inceliğinin kaliteyi belirlediğini vurgulayarak, "Dokuma tezgâhında ipler ne kadar ince olursa kilim de o kadar kaliteli olur. Ne kadar sık dokursak kalite de o kadar artar. Kilim dokuma koşulları 100 yıl önce nasılsa bugün de aynı. Aynı emek, aynı kalite ve aynı gelenekle üretim yapıyoruz" ifadelerini kullandı.

Kilim Dokumacılığının Tarihçesi
Kilimler, kirkitli dokumalar grubunda yer alan atkı yüzlü düz dokumalar arasında bulunuyor. Dokuma sürecinde ilikli, iliksiz ve eğri atkılı dokuma gibi farklı teknikler uygulanıyor. Kilimler; yer yaygısı, duvar örtüsü, perde, yük örtüsü ve yastık gibi farklı amaçlarla kullanılıyor.

Arkeolojik kazılar, dokumacılığın Anadolu’da M.Ö. 6000’li yıllara kadar uzandığını ortaya koyuyor. Pazırık, Noin-Ula, Alacahöyük ve Gordion kazılarında elde edilen buluntular, dokuma sanatının Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan köklü bir geçmişe sahip olduğunu gösteriyor.

Selçuklu, Osmanlı ve Beylikler dönemlerinde de sürdürülen bu sanatın izlerine İbn-i Batuta’nın seyahatnamelerinde, Osmanlı narh defterlerinde ve Divriği Ulu Camii’ndeki kilimlerde rastlanıyor. Özellikle 18 ve 19. yüzyıla ait Osmanlı kilimleri, günümüzde dokunan kilimlere örnek teşkil ediyor. Hakkarihabertv.com/özel