Kontrolsüz kullanımı riskli

Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve DEÜ Fauna ve Flora Araştırma ve Uygulama Merkezi (FAMER) Müdürü Prof. Dr. Kerem Canlı, İzmir kekiğinin kontrolsüz kullanımının bakterilerde antibiyotik direncine yol açabileceğini belirterek, bitkinin bilimsel veriler doğrultusunda ve kontrollü kullanılması gerektiğini söyledi.

DEÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Canlı başkanlığındaki 16 kişilik ekip, bilyalı veya İzmir kekiği olarak bilinen "Origanum onites" adlı bitki üzerine araştırma gerçekleştirdi. Çalışmaya ilişkin makale daha önce Microorganisms dergisinde yayımlanırken, yeni araştırmada ise İzmir kekiğinin güçlü antimikrobiyal etkisinin kontrolsüz kullanımının oluşturabileceği riskler incelendi.

Suray Serdarova'nın yüksek lisans tezi kapsamında yürütülen araştırmada, İzmir kekiği ekstraktının etkili düzeyin altındaki miktarlarına 40 gün boyunca tekrar tekrar maruz bırakılan mikrobiyal popülasyonların direnç gelişimi takip edildi. Araştırmada, güçlü doğal antimikrobiyal özelliklere sahip bir bitkinin bilinçsiz ve gelişigüzel kullanımının da antibiyotik direncine benzer bir sürece neden olabileceği ortaya konuldu.

Prof. Dr. Kerem Canlı, daha önce gerçekleştirdikleri çalışmalarda İzmir kekiğinin antibiyotiklerle kıyaslanabilecek düzeyde etkili olduğunu belirlediklerini ifade ederek, yeni araştırmada ise kontrolsüz kullanımın sonuçlarını ortaya koyduklarını söyledi.

Canlı, "Laboratuvarımızda yerel bitkilerin sağlık etkilerini araştırıyoruz. İki yıl önce İzmir kekiğinin antibiyotikler kadar etkili, hatta antibiyotiklerden daha etkili olduğunu tespit etmiştik. Günümüzde antibiyotik kullanımı ciddi bir sorun. Olabildiğince az antibiyotik kullanmaya çalışıyoruz. Çünkü antibiyotik direnci gelecekte hastaları iyileştiremememize yol açacak ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkmış durumda" dedi.

Yeni çalışmanın kendilerini de şaşırttığını belirten Canlı, İzmir kekiğinin kontrolsüz kullanımının bakterilerde direnç gelişimine neden olduğunu ifade etti.

Canlı, araştırmanın daha dikkat çekici sonucunun ise çapraz direnç olduğunu belirterek, "Kekik nedeniyle direnç geliştiren mikroorganizmalar artık antibiyotikler tarafından da öldürülemiyordu. Dolayısıyla eğer kontrolsüz şekilde kekik ve benzeri antimikrobiyal etkili bitkileri kullanırsak gelecekte çok ciddi bir sağlık sorunuyla karşı karşıya kalacağız" diye konuştu.

Bitkisel ürünlerin kullanımında miktar ve kullanım süresinin bilimsel araştırmalarla belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Canlı, aksi halde antimikrobiyal özelliğe sahip başka bitkilerin de benzer sorunlara yol açabileceğini söyledi.

İzmir kekiğinin kontrollü şekilde kullanılması gerektiğini savunan Canlı, bitkinin antibiyotik, antifungal ve antikanser özellikleri bulunduğunu belirterek, "Bu seviyede ilaç boyutunda bir bitkinin kontrolsüz kullanımı da ciddi sorunlara yol açıyor. Bu sorunları ancak eczacıdan ilaç alırmış gibi kontrollü şekilde, reçetelendirerek aldığımızda sorunsuz şekilde kullanabiliriz" ifadelerini kullandı.

Canlı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Eğer bugün İzmir kekiğini reçetesiz ve kontrolsüz kullanırsak yarın eczaneden aldığımız hiçbir antibiyotik hastalığımızı iyileştirmeyecek. Bu direnç başımıza ciddi sorunlar açacak."