Tünel Ve Derin Bodrum Projelerinde Geosentetik Kil Örtü Seçimi İle Detay Çözümleri

Geosentetik kil örtü (GCL), bentonit çekirdeğin iki tekstil yüzey arasında iğnelerle kilitlendiği ince bir su yalıtım kesitidir. Islanan bentonit hacimce genişler ve suyun ilerlemesini durduran bir hidrolik bariyer kurar. Yeraltı yapılarında bu davranış, kalıcı su basıncına karşı kesintisiz çalışan bir bariyer anlamına gelir.

Yeraltı Yapılarında Geosentetik Kil Örtü Neden Tercih Edilir?

Derin kazılarda yalıtım katmanı, uygulamadan hemen sonra geri dolgu ve betonarme kesit altında kalır. Bu nedenle sonradan onarım şansı düşük olan bir bariyere ihtiyaç duyulur. GCL, küçük delinmelerde bentonitin şişmesiyle kendini onarır ve kaynak ya da dikiş gerektirmeden bindirmeli serilir. 1 cm'den az kalınlıktaki bir geosentetik kil örtü, 1 metre kalınlığındaki sıkıştırılmış kil tabakasına denk hidrolik performans gösterir.

İnce kesit, dar kazı alanlarında ve sınırlı çalışma boşluğunda belirgin avantaj yaratır. Tekstil yüzeyler bentoniti dış darbelerden korur, dolgu ile zeminin birbirine geçmesini önler. Donma çözülme ile kuruma ıslanma döngülerinde geleneksel kile göre daha kararlı davranır. Şantiye tarafında ise serim hızı ve düşük ekipman ihtiyacı öne çıkar.

• Sürekli su teması altında çalışan bodrum perde duvarı ve radye temel kesitleri
• Metro ve tünel yapılarında sınırlı çalışma alanı ile yoğun detay geçişleri
• Gömülü su deposu ve gölet tabanlarında uzun süreli doygun zemin koşulları
• Temel bohçalama uygulamalarında kesintisiz bariyer sürekliliği ihtiyacı

Hidrostatik Basınç Kompozit Kesit Tasarımını Nasıl Etkiler?

Yeraltı su seviyesinin yapı kotunun üzerinde kaldığı projelerde hidrostatik basınç sürekli etkir. Bu koşulda tek katmanlı bariyer yerine kompozit kesit kurgusu tercih edilir. Lamine polietilen filmli geosentetik kil örtü tipleri, bentonit bariyerine sürekli bir membran katmanı ekler. Böylece su geçişi hem şişen bentonit hem de film tabakası tarafından sınırlandırılır.

Kompozit kesit kurgusunda katmanların görevleri ayrışır ve her katman tek bir işi üstlenir. Bentonit hidrolik bariyeri kurar, lamine film sürekliliği güçlendirir, geotekstil ise koruma ve ayırma görevini yürütür. Yüksek basınç bölgelerinde GeoLiner geomembran ile birlikte çalışan çözümler de kurgulanabilir. Drenaj ihtiyacı doğduğunda GeoDrain drenaj geokompozitleri su yükünü azaltmak için kesite eklenir.

BentoShield LM Ve BentoShield PE Arasındaki Fark Nedir?

BentoShield LM, polimer modifiyeli bentonite lamine PE membran eklenen kompozit üründür. BentoShield PE ise bir yüzüne lamine polietilen film uygulanan tiptir. Tuzlu veya kirlenmiş yeraltı suyu bulunan sahalarda polimer modifiyeli BentoShield Max seçeneği gündeme gelir. Su kimyasının sorun oluşturmadığı kesitlerde ise doğal sodyum bentonitli iğnelemeli BentoShield kullanılır.

Seçim, sahanın su kimyası ve kesitin maruz kaldığı basınç düzeyi ile birlikte değerlendirilir. Klorür ve sülfat içeriği yüksek yeraltı suyu, polimer modifiyeli ürün ailesini öne çıkarır. Lamine yüzeyli tipler ise sonlandırma ve ankraj detaylarında beton yüzeyle daha kolay bütünleşir. Proje standartları ve uygulama detayları da tip kararını doğrudan etkiler.

Protex PolyLock İle Membran Sonlandırma Ve Ankraj Detayları

Yalıtım kesiti çoğu zaman malzemenin kendisinde değil sonlandırma noktalarında zayıflar. Protex PolyLock, HDPE esaslı ve betona mekanik olarak ankrajlanan bir kilit profilidir. Perde duvar üst kotu, şaft ağzı ve kesit geçişleri gibi noktalarda membran sonlandırmasını sabitler. Bu profil, geomembran ve lamine yüzeyli GCL kesitlerinin beton yüzeyle sürekliliğini kurar.

• Perde duvar ile radye temel birleşim noktaları
• Şaft ağzı ve tünel kesit geçişleri
• Su deposu duvarı ile taban plağı birleşimi
• Boru geçişleri ve ankraj noktalarının çevresi

İnşaat Derzlerinde Ve Geçişlerde Hangi Çözümler Uygulanır?

İnşaat derzleri, derin bodrum ve su deposu kesitlerinde su yolunun en sık oluştuğu bölgelerdir. Water Stop BS su tutucu bant, derz içindeki su geçişini sınırlamak için kullanılır. Bentonit esaslı bariyer ile derz çözümü birlikte kurgulandığında kesit sürekliliği korunur. Dönüş, köşe ve karmaşık detaylarda Purtex ve Cortex poliüretan esaslı ürünler tamamlayıcı görev üstlenir.

Detay bölgelerinde tek bir ürüne yüklenmek yerine sistem bütünlüğü kurmak daha güvenli sonuç verir. Bitüm emülsiyonlu İnoflexibit 2k, uygun yüzeylerde ara çözüm olarak değerlendirilebilir. Koruma katmanı olarak TechTex ve Geotex örgüsüz geotekstiller kesitin mekanik dayanımını artırır. Her detayın uygulama sırası proje çizimlerinde önceden netleştirilmelidir.

Erişilemeyen Bölgelerde Risk Nasıl Azaltılır?

Geri dolgu tamamlandıktan sonra bariyere fiziksel olarak ulaşmak mümkün olmaz. Bu yüzden risk azaltma tamamen serim aşamasındaki disipline bağlıdır. Zemin düzgün ve keskin çıkıntısız hazırlanır, örtüler üretici tavsiyesine uygun bindirme mesafeleriyle serilir. Malzeme uzun süre açıkta bırakılmaz ve geri dolgu geciktirilmeden yapılır.

1. Alt yüzeyi temizleyin ve keskin taş ile çıkıntıları kaldırın
2. Serim yönünü ve bindirme mesafelerini proje detayına göre belirleyin
3. Sonlandırma ve ankraj noktalarını Protex PolyLock ile sabitleyin
4. Derz ve geçiş detaylarını Water Stop BS ile kapatın
5. Koruma geotekstilini serip geri dolguyu geciktirmeden tamamlayın

Tünel Ve Derin Bodrum Kesitlerinde Ürün Eşleştirmesi

Aşağıdaki eşleştirme, kesit tipine ve saha koşuluna göre öne çıkan Geomas ürünlerini özetler. Nihai karar, proje raporlarındaki zemin ve su verileriyle birlikte verilir.

Proje Öncesinde Değerlendirilmesi Gereken Teknik Girdiler

Ürün seçimi sahanın gerçek koşullarıyla başlar ve masa başı varsayımlarla ilerlemez. Yeraltı suyu kimyası, hidrostatik basınç düzeyi ve zemin özellikleri kompozit kesit kurgusunu belirler. Mekanik dayanım gereksinimi koruma katmanı ile geotekstil seçimini doğrudan etkiler. İzomas Şirketler Grubu bünyesindeki Geomas Geokompozit, Türkiye genelinde bu kurguları proje ekipleriyle birlikte oluşturur.

Sıkça Sorulan Sorular

Geosentetik Kil Örtü Yüksek Su Basıncı Altında Çalışır Mı?

Çalışır. Şişen bentonit basınç altında sıkışır ve bariyer sürekliliğini korur. Yüksek hidrostatik basınç bulunan tünel ve derin bodrum kesitlerinde lamine PE membranlı BentoShield LM veya BentoShield PE tercih edilir. Böylece bentonit bariyerine sürekli bir film katmanı eklenmiş olur. Detay noktalarında Protex PolyLock ile yapılan sonlandırma, bariyerin bütünlüğünü tamamlar.

Tünel Ve Derin Bodrum Kesitlerinde Hangi BentoShield Tipi Seçilir?

Seçim su kimyasına ve kesitin maruz kaldığı basınca göre yapılır. Temiz yeraltı suyu koşullarında doğal sodyum bentonitli BentoShield yeterli olabilir. Tuzlu veya kirlenmiş yeraltı suyunda polimer modifiyeli BentoShield Max değerlendirilir. Sürekli su teması ve yoğun detay bulunan yeraltı yapılarında ise lamine yüzeyli BentoShield LM ve BentoShield PE öne çıkar.

Membran Sonlandırma Noktalarında Ne Kullanılır?

Sonlandırma noktaları kesitin en hassas bölgeleridir. Protex PolyLock, HDPE esaslı bir kilit profili olarak betona mekanik şekilde ankrajlanır ve membran sonlandırmasını sabitler. Perde duvar üst kotu, şaft ağzı ve taban plağı birleşimlerinde kullanılır. İnşaat derzlerinde ise Water Stop BS su tutucu bant ile birlikte çalışan bir detay kurgulanır.

Serim Sonrası Geri Dolgu Ne Zaman Yapılmalıdır?

Geri dolgu geciktirilmeden yapılmalıdır. Örtünün uzun süre açıkta kalması, malzemenin hava koşullarına ve şantiye trafiğine maruz kalması anlamına gelir. Serim tamamlandıktan sonra koruma katmanı serilir ve dolgu işlemine geçilir. Alt yüzeyin keskin çıkıntılardan arındırılmış olması, dolgu sırasında oluşabilecek mekanik hasar riskini belirgin şekilde azaltır.