Türkiye'nin Ay aracı fırlatmaya hazırlanıyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye'nin ilk Ay görevi kapsamında geliştirilen Ay uzay aracının üretim, montaj ve sistem entegrasyon çalışmalarının tamamlandığını açıkladı.

TÜBİTAK UZAY öncülüğünde geliştirilen araç, fırlatma öncesindeki kritik aşamalardan biri olan çevresel test sürecine alındı. Ay Araştırma Programı kapsamında geliştirilen uzay aracının, TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'nde kapsamlı testlerden geçirilmesi planlanıyor.

Ay aracında kritik aşama tamamlandı

Bakan Kacır, Ay aracının sistem seviyesindeki çevresel testler için USET'e gönderileceğini belirterek, Türkiye'nin uzay teknolojilerinde bağımsızlığını güçlendirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti.

Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay uzay aracının yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla geliştirildiği bildirildi. Araçta İMECE ve TÜRKSAT 6A projeleri kapsamında geliştirilen uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol ve yörünge operasyonları gibi kritik teknolojilerden yararlanıldı.

Araç zorlu uzay koşullarında test edilecek

Üretim ve entegrasyon aşamasının tamamlanmasının ardından Ay aracının fırlatma ve uzay ortamında karşılaşabileceği şartlara dayanıklılığı test edilecek.

Bu kapsamda ısıl vakum, yapısal ve elektromanyetik uyumluluk testlerinin gerçekleştirilmesi planlanıyor. Testlerle aracın hem fırlatma sırasında hem de uzay ortamında güvenli şekilde çalışabileceği doğrulanacak.

Testlerin tamamlanmasının ardından aracın TÜBİTAK UZAY'ın ODTÜ yerleşkesindeki temiz oda ve entegrasyon tesisine götürülmesi, son kontrollerin ardından ise fırlatma hazırlıkları için Kennedy Uzay Üssü'ne gönderilmesi öngörülüyor.

Ay görevi 2027'nin ilk aylarında planlanıyor

Türkiye'nin Ay Araştırma Programı kapsamında geliştirdiği aracın 2027'nin ilk aylarında fırlatılması hedefleniyor.

Planlamaya göre uzay aracının yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından Ay yüzeyinden 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşması bekleniyor. Aracın bu yörüngede en az 3 ay görev yapması, görev performansına bağlı olarak operasyon süresinin 1,5 yıla kadar uzatılması planlanıyor.

Görev kapsamında Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay'ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri araştırılacak. Yerli bilimsel ekipmanlarla Ay'daki radyasyon ortamına yönelik ölçümler de yapılacak.

Hibrit itki sistemi kullanılacak

Ay görevinin önemli teknolojilerinden biri de Türkiye'de geliştirilen Hibrit İtki Sistemi olacak.

Sistemin yörünge yükseltme manevralarında ve görev sonunda uzay aracının Ay yörüngesinden çıkarılarak Ay yüzeyine yönlendirilmesi sırasında kullanılması planlanıyor.

Bakan Kacır, program kapsamında geliştirilen hibrit itki teknolojisinin derin uzay görevlerinde önemli bir teknoloji kazanımı sağlayacağını belirtti.

Ay programında 200'den fazla personel görev aldı

2022 yılının başında başlatılan Ay Araştırma Programı'nın yüzde 77 seviyesinde tamamlandığı açıklandı.

Program kapsamında TÜBİTAK UZAY ve DeltaV'nin yanı sıra çeşitli yerli teknoloji firmaları ve girişimler görev aldı. Ay aracının geliştirme ve üretim süreçlerinde 200'den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personelin çalıştığı bildirildi.

Türkiye, Milli Uzay Programı kapsamında yürüttüğü çalışmalarla uydu teknolojilerindeki mevcut mühendislik birikimini derin uzay görevlerine taşımayı hedefliyor.

Türkiye Ay görevi gerçekleştiren 9'uncu ülke olmayı hedefliyor

Bakan Kacır, bugüne kadar 8 ülkenin Ay görevi gerçekleştirdiğini belirterek, Türkiye'nin kendi mühendislik imkanlarıyla gerçekleştireceği Ay Araştırma Programı kapsamında bu alanda 9'uncu ülke olmayı hedeflediğini açıkladı.

Kacır ayrıca Türkiye'nin Artemis Mutabakatı kapsamındaki uluslararası iş birliklerini geliştirmeye devam edeceğini ve uzay teknolojilerindeki insan kaynağının güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti.