Mimar Tenik’ten Akçalı’daki heyelan için çözüm çağrısı

TENİK, Hakkâri Belediyeleri ve İl Özel İdaresi Katı Atık Yönetim Birliği tarafından bölgenin katı atık sorununa kalıcı çözüm üretmek amacıyla hayata geçirilen tesisin planlama sürecinden bugüne kadar geçen sürecin bilimsel veriler ışığında ele alınması gerektiğini ifade etti.

Projenin Arka Planı ve Yer Seçimi Süreci

Haziran 2014 tarihinde hazırlanan Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Proje Tanıtım Dosyası kapsamında tesis için uygun alan belirlenirken çevre ve halk sağlığını korumaya yönelik çok sayıda kriter dikkate alındı.

Bu kapsamda uygun jeolojik ve hidrojeolojik koşulların bulunması, yerleşim alanlarına güvenli mesafede olunması, heyelan, taşkın ve erozyon risklerinin düşük olması ile içme suyu kaynaklarının korunması temel kriterler arasında yer aldı.

Üç Alternatif Alan İncelendi

Proje hazırlık sürecinde üç farklı alan üzerinde değerlendirme yapıldı.

Akbulut Köyü mevkiindeki ilk alternatif alanın fay hattı üzerinde bulunması nedeniyle bu seçenekten vazgeçildi. Köprücek Köyü mevkiindeki ikinci alternatif alan ise tarımsal faaliyetlerin yoğunluğu, özel mülkiyet yapısı ve yerleşim alanlarına yakınlığı nedeniyle uygun görülmedi.

Akçalı Köyü mevkiindeki üçüncü alternatif alan ise kamu arazisi olması, genişleme kapasitesinin bulunması ve ilk incelemelerde düşük riskli görünmesi nedeniyle tercih edilerek tesisin yapımına karar verildi.

Zemin ve Hidrojeolojik Bulgular

Yaklaşık 44 hektarlık alanda gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında toplam 120 metre derinliğinde 6 adet sondaj kuyusu açıldı.

Laboratuvar incelemelerinde üst seviyelerde kırıntılı ve karbonatlı yapılar, alt seviyelerde ise Üst Kretase-Paleosen yaşlı sedimanter kayaçlar tespit edildi. Ayrıca sondaj çalışmalarında yeraltı suyuna ortalama 6,2 ile 7,5 metre derinliklerde rastlandı.

Bölgede sürekli akan büyük bir akarsu bulunmamasına rağmen, yağışlı dönemlerde aktif hale gelen kuru dere yataklarının zaman zaman sellenme riski oluşturduğu raporlara yansıdı.

Drenaj Sistemlerinin Önemi Vurgulandı

Teknik raporlarda yüzey ve yeraltı sularının olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla çevre drenaj sistemleri, çevirme hendekleri ve teraslama uygulamalarının hayata geçirilmesi önerildi.

Bu önlemler sayesinde yüzey sularının kontrol altına alınması, erozyonun önlenmesi ve yamaç stabilitesinin korunmasının hedeflendiği belirtildi.

2026 Yılında Heyelan Meydana Geldi

İlk planlama dönemindeki gözlemsel incelemelerde aktif bir heyelan tespit edilmemiş olmasına rağmen, 13 Nisan 2026 tarihinde tesis sahasında heyelan meydana geldi.

Mimar Recep TENİK, bölgenin topoğrafik yapısı, iklim koşulları, yoğun yağışlar ve mevsimsel etkilerin zaman içerisinde yeni riskler oluşturabileceğine dikkat çekerek, doğal afetlerin dinamik süreçler olduğunun unutulmaması gerektiğini ifade etti.

TENİK ayrıca tesis alanının güncel deprem haritalarında 1. derece deprem bölgesi içerisinde yer aldığını belirterek tüm mühendislik yapılarında afet yönetmeliklerine tam uyumun büyük önem taşıdığını söyledi.

D-400 Karayolunda Ulaşım Aksadı

Heyelan nedeniyle Van ile Hakkâri arasındaki ulaşımın en önemli güzergâhlarından biri olan D-400 Devlet Yolu geçici olarak ulaşıma kapandı.

İran'a açılan Esendere Sınır Kapısı'na ulaşımı sağlayan stratejik hattın kapanmasının ardından alternatif güzergâhlar devreye alındı. Ağır tonajlı araçlar Hakkâri-Şırnak karayoluna yönlendirilirken, binek araçlar için Yağmurlu Mezrası-Bağışlı hattı kullanıma açıldı.

Tek Nokta Başarısızlığı Riski

Yaşanan olayın, bölgedeki ulaşım sisteminin tek bir ana güzergâha bağımlı olmasının oluşturduğu "Tek Nokta Başarısızlığı" riskini ortaya koyduğunu belirten TENİK, ulaşım altyapısında alternatif koridorların geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Yolun kapanmasının sağlık, eğitim, ticaret ve lojistik hizmetlerinde geçici aksamalara neden olduğu ifade edildi.

Bilimsel ve Kalıcı Çözüm Önerileri

Mimar Recep TENİK, benzer risklerin azaltılması amacıyla üniversiteler, ilgili bakanlıklar, yerel yönetimler ve meslek odalarının yer alacağı ortak teknik heyetlerin oluşturulmasını önerdi.

Riskli bölgelerde fore kazık uygulamaları, ankraj sistemleri, istinat yapıları ve derin drenaj çözümlerinin hayata geçirilmesi gerektiğini belirten TENİK, ayrıca bölgesel ulaşım master planı hazırlanarak alternatif ulaşım koridorlarının oluşturulmasının önem taşıdığını vurguladı.

Sürdürülebilir ve Güvenli Gelecek

TENİK, modern afet yönetimi anlayışında yalnızca afet sonrası müdahalelerin değil, afet öncesi risk azaltma çalışmalarının da büyük önem taşıdığını belirtti.

Bilimsel planlama, mühendislik çözümleri ve kurumlar arası iş birliğiyle Hakkâri ve Van'ın daha güvenli, sürdürülebilir ve dirençli bir altyapıya kavuşabileceğini ifade eden TENİK, yaşanan sürecin gelecekte alınacak önlemler açısından önemli dersler içerdiğini söyledi.

TENİK Mimarlık & Emlak olarak hayallerinizi gerçeğe dönüştürüyoruz. Mimari projelendirme ve gayrimenkul danışmanlığında profesyonel çözümler sunarak yatırımcıların yanında olmaya devam ediyoruz. Haber: Muhammed Mehdi Aydın