Velayet Değişikliği Davası Nasıl Açılır?

Velayet Değişikliği Davası Nasıl Açılır?

Kaynak:Perihan Önal

Boşanma kararıyla birlikte çocuğun velayeti ebeveynlerden birine verilir ve çoğu aile bu düzenle hayatına devam eder.

Ancak zaman içinde koşullar değişebilir. Velayeti alan ebeveynin çocuğu ihmal etmesi, yaşam koşullarının çocuğun gelişimini olumsuz etkileyecek hale gelmesi ya da çocuğun diğer ebeveynle görüşmesinin sistematik olarak engellenmesi gibi durumlarda, mevcut velayet düzeninin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelir. Bu süreç hem hukuki hem de duygusal açıdan hassas olduğu için, deneyimli bir aile avukatı ile ilerlemek, çocuğun yararının en doğru şekilde korunmasına önemli katkı sağlar.

Velayet Değişikliği Davası Nedir?

Velayet değişikliği davası, boşanma kararıyla belirlenen velayet düzeninin sonradan ortaya çıkan koşullar nedeniyle değiştirilmesini amaçlayan davadır. Velayet; ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, korunması ve temsili gibi konularda ana babaya tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Türk Medeni Kanunu, durumdaki değişiklik nedeniyle gerekli olursa hakimin re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alabileceğini düzenler. Bu dava için kanunda belirli bir süre öngörülmemiştir; çocuk ergin olana kadar şartlar oluştuğunda her zaman açılabilir.

Hangi Durumlarda Velayet Değiştirilebilir?

Velayet, boşanmadan sonra çocuğun üstün yararını etkileyen önemli bir değişiklik meydana geldiğinde değiştirilebilir. Uygulamada en sık karşılaşılan sebepler şunlardır:

  • Velayet sahibinin çocuğun bakımını, eğitimini veya sağlığını ihmal etmesi
  • Çocuğa yönelik fiziksel ya da psikolojik şiddet
  • Velayet sahibinin alkol veya madde bağımlılığı
  • Çocuğu suç ortamına sokacak bir yaşam tarzı
  • Çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişkisinin sürekli olarak engellenmesi
  • Çocuğun diğer ebeveynden habersiz başka bir şehre ya da yurt dışına götürülmesi

Yargıtay kararlarında, mahkemece belirlenen görüş günlerine uyulmaması ve çocuğun diğer ebeveyne karşı kışkırtılması da velayetin değiştirilmesine gerekçe olarak kabul edilmektedir. Buna karşılık velayet sahibinin yeniden evlenmesi tek başına yeterli bir sebep sayılmaz; yeni evliliğin çocuğun yararını olumsuz etkilediğinin ortaya konması gerekir.

Velayet Değişikliği Davasını Kim Açabilir?

Davayı en sık velayet kendisine verilmemiş olan ebeveyn açar. Ancak kanun hakimin çocuğun yararı gerektirdiğinde re'sen de önlem alabileceğini öngördüğü için, çocuğun tehlikede olduğuna dair bir ihbar üzerine sosyal hizmet birimleri ya da savcılık da sürecin başlamasına vesile olabilir. Davayı açan ebeveynin, velayet kendisine verildiğinde çocuğa daha uygun bir ortam sunabileceğini de göstermesi önemlidir; mahkeme yalnızca mevcut velayet sahibinin eksikliklerine değil, davacının sağlayabileceği imkânlara da bakar.

Velayet Değişikliği Davası Adım Adım Nasıl Açılır?

Dava, görevli ve yetkili aile mahkemesine verilecek bir dilekçeyle açılır. Süreç genel hatlarıyla şu adımlardan oluşur:

  1. Boşanma kararından sonra meydana gelen değişikliklerin ve bunları gösteren delillerin toplanması
  2. Değişikliklerin çocuğu nasıl etkilediğini somut olaylarla anlatan dava dilekçesinin hazırlanması
  3. Dilekçenin aile mahkemesine verilmesi ve harç ile gider avansının yatırılması
  4. Mahkemenin görevlendirdiği uzmanlarca sosyal inceleme raporunun hazırlanması
  5. Tanıkların dinlenmesi ve idrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması
  6. Mahkemenin çocuğun üstün yararını gözeterek karar vermesi

Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkemenin belirlenmesinde tarafların ve çocuğun yerleşim yeri gibi kriterler dikkate alınır; bu nedenle davanın doğru yerde açılması için dosyanın özelliklerine göre değerlendirme yapılması gerekir. Dilekçede soyut iddialar yerine tarihli ve somut olaylara yer vermek, mahkemenin durumu doğru değerlendirmesini kolaylaştırır.

Davada Hangi Deliller Kullanılır?

Velayet değişikliği davasında çocuğun durumunu gösteren her türlü delil kullanılabilir. Okul kayıtları, devamsızlık çizelgeleri ve öğretmen görüşleri eğitimdeki aksaklıkları; hastane kayıtları ve doktor raporları sağlığın ihmal edildiğini ya da şiddeti ortaya koyabilir. Mesajlaşma kayıtları, görüş günlerine uyulmadığına dair icra tutanakları ve tanık beyanları da sıklıkla başvurulan delillerdir.

En belirleyici unsurlardan biri ise sosyal inceleme raporudur. Pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı hem çocukla hem de ebeveynlerle görüşerek ailenin durumunu inceler ve çocuğun hangi ebeveynin yanında daha sağlıklı gelişeceğine dair görüşünü rapora yansıtır. Hakim bu raporla bağlı olmasa da uygulamada rapor kararın şekillenmesinde önemli rol oynar.

Mahkeme Çocuğun Görüşünü Alır mı?

Evet, idrak çağındaki çocuğun görüşü alınır. Bu, hem iç hukukumuz hem de Türkiye'nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme gereği önemli bir gerekliliktir. Kesin bir yaş sınırı belirlenmemiş olsa da, kendi yararını ayırt edebilecek olgunluğa ulaşmış çocukların görüşü genellikle uzman eşliğinde alınır.

Çocuğun görüşü önemli olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir. Mahkeme, çocuğun ifadesinin bir ebeveynin yönlendirmesi sonucu oluşup oluşmadığını da uzmanların gözlemleriyle birlikte değerlendirir.

Dava Sürerken Geçici Önlem Alınabilir mi?

Evet, çocuğun tehlike altında olduğu düşünülüyorsa dava sürerken mahkemeden geçici önlem talep edilebilir. Örneğin çocuğun dava süresince diğer ebeveynin yanında kalmasına ya da görüşme düzeninin geçici olarak değiştirilmesine karar verilebilir. Aile içi şiddet söz konusu olduğunda ise 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri de ayrıca gündeme gelebilir.

Velayet Değişince Nafaka ve Görüşme Düzeni Ne Olur?

Velayet değiştiğinde nafaka ve kişisel ilişki düzeni de yeniden belirlenir. Daha önce iştirak nafakası ödeyen ebeveyn velayeti aldığında nafaka alacaklısı konumuna geçebilir; bu nedenle velayet talebiyle birlikte mevcut nafakanın kaldırılması ve diğer ebeveyn aleyhine yeni nafaka istenebilir. Velayeti kaybeden ebeveyn ile çocuk arasındaki görüşme takvimi de yeniden düzenlenir; velayetin değişmesi kural olarak bu ebeveynin çocukla ilişkisinin tamamen kesilmesi anlamına gelmez.

Sık Sorulan Sorular

Velayet değişikliği davası için süre sınırı var mı?

Hayır. Velayet değişikliği davası herhangi bir süreye bağlı değildir ve çocuk ergin olana kadar şartlar oluştuğunda her zaman açılabilir.

Eski eşimin yeniden evlenmesi velayeti değiştirmek için yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir. Yeni evliliğin çocuğun bakımını, eğitimini veya psikolojisini olumsuz etkilediğinin ispatlanması gerekir.

Çocuk kaç yaşında olursa görüşü alınır?

Kanunda kesin bir yaş sınırı yoktur. Kendi yararını ayırt edebilecek olgunluğa ulaşmış, yani idrak çağındaki çocukların görüşü genellikle uzman eşliğinde alınır.

Görüş günlerine uyulmaması velayeti değiştirir mi?

Kişisel ilişkinin sürekli ve kasıtlı olarak engellenmesi, Yargıtay kararlarında velayetin değiştirilmesine gerekçe olarak kabul edilebilmektedir. Bunun belgelenmesi için icra tutanakları önemli delillerdir.

Velayet değişikliği davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

HABERE YORUM KAT
YASAL UYARI: Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Hakkarihabertv.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.