İşletmelerde OED Bulundurma Zorunluluğu: Kapsam ve Kurumsal Uyum Adımları

Birincisinin bilinen cevabı kısadır: 9 Aralık 2025 tarihli genelge, T.C. Sağlık Bakanlığı İlkyardım Yönetmeliği çerçevesinde işletmelerde otomatik eksternal defibrilatör bulundurma yükümlülüğünü gündeme getirdi ve alışveriş merkezleri, spor kompleksleri ile sanayi tesisleri kapsamda sayılan tesis türleri arasında yer aldı.

İkinci soru ise tek bir satın alma kararına sığmıyor. Zorunluluk metni bir tesis türünün adını sayar; o tesiste uyumun gerçekten kurulması ise cihazın yanında konum, kayıt, sorumluluk ve süreklilik başlıklarının birlikte durmasını gerektirir.

Genelgede adı geçen tesis türleri

Kapsamda doğrudan adı geçen üç başlık alışveriş merkezleri, spor kompleksleri ve sanayi tesisleridir. Bu üçünün ortak yanı hukuki bir tanım değil, operasyonel bir gerçektir: üçü de geniş alanlı, birden fazla bölüme yayılan ve gün içinde yoğun insan hareketi taşıyan yerleşkelerdir. Bir alışveriş merkezinin bodrum otoparkı ile üst kat teras bölümü, bir fabrikanın üretim hattı ile idari bloğu aynı erişim mesafesinde değildir. Uyumun cihazla birlikte konum başlığı üzerinden konuşulmasının pratik nedeni budur.

Buradan sonrası kurumun kendi doğrulamasıdır. Bir tesisin kapsam içinde olup olmadığı, düzenlemenin güncel resmî metni ve T.C. Sağlık Bakanlığı rehberi üzerinden okunur. Karma kullanımlı yerleşkelerde, örneğin içinde spor tesisi bulunan bir alışveriş merkezinde veya ofis bloğu barındıran bir sanayi alanında, değerlendirme tek satırda bitmez. Bu ayrımın cevabı resmî metnin kendisindedir. Muafiyet değerlendirmesi ve hukuki yorum bu metnin konusu dışındadır.

Cihaz almak ile uyumu kurmak aynı iş değil

Zorunluluk bir bütçe kalemi gibi okunduğunda süreç cihazın teslim alındığı gün biter. Uygulamada kurumun elinde tutması gereken şey tek bir cihaz değil, birbirine bağlı beş başlıktan oluşan bir dosyadır. Bunlardan yalnızca ilki tek seferliktir; kalan dördü takvimli ve sahibi belli işlerdir.

Tablonun sağ sütunu, uyum sorularının çoğunun cevabının tedarikçide değil kurumun kendi kayıt düzeninde olduğunu gösteriyor. Cihazın teknik şartnamesi tek başına bir uyum belgesi değildir; dosyanın yalnızca bir satırını doldurur.

Zorunluluk gündeme geldiğinde kurumlar sırayı çoğu zaman tersten kuruyor: önce cihaz araştırılıyor, kapsam ve yerleşim sonra konuşuluyor. Sıra tersine döndüğünde şartname tesisin ihtiyacına göre değil, elde bulunan modele göre yazılmış oluyor. Kapsam ve yerleşim önce netleştiğinde ise cihaz başlığı, dosyanın en kolay tamamlanan bölümüne dönüşüyor.

Cihaz tarafında kurumun okuduğu satırlar

Uyum dosyasının en kolay doğrulanan başlığı cihazın kendisidir, çünkü burada karşılaştırma tanıtım cümlesiyle değil şartname satırıyla yapılır. Kurumsal alıcının bu başlıkta baktığı yerler sınırlıdır: sertifikasyon ve kayıt durumu, çalışma modu seçeneği, arayüz dili, ortam koşullarına dayanıklılık ve pediatrik ped desteği.

CE sertifikalı ve ÜTS kayıtlı olmak, cihazın Türkiye'de tıbbi cihaz olarak kayıt altında bulunduğunu gösteren iki temel satırdır. Çalışma modunda tam otomatik ve yarı otomatik seçeneğinin bulunması, cihazın hangi personel profili düşünülerek konumlandırılacağını etkiler. Türkçe sesli komut, cihazı kullanan kişinin yönergeyi çeviri gerektirmeden duymasını sağlar. IP55 koruma sınıfı ise cihazın açık otopark, üretim alanı veya nem oranı yüksek bölümler gibi noktalara konumlandırılıp konumlandırılamayacağını belirler.

Türkiye'de kurumsal alıcının bu satırları tek bir teknik şartname üzerinden doğrulayabildiği yerli seçeneklerden biri, ASELSAN yetkili satış noktaları aracılığıyla sunulan Aselsan OED sistemleri oluyor. ASELSAN Heartline ailesinin şartnamesine göre cihaz yüzde yüz yerli üretimdir; 5 yıl garanti süresi, IP55 koruma sınıfı ve Türkçe sesli komut desteği de aynı belgede yer alır.

Bu satırların tamamı üretici broşüründen gelir ve yüzde on tolerans payı taşır; üretici, özelliklerin önceden bildirilmeksizin değişebileceğini ayrıca belirtir. Kurum şartname maddelerini kendi satın alma metnine işlerken bu çekinceyi de birlikte taşımalı, teknik değerleri kesinlik iddiası değil üretici beyanı olarak kaydetmelidir.

Cihaz sayısı ve yerleşim kararı nerede veriliyor?

Uyum dosyasında en çok tek cümlelik cevap aranan başlık burasıdır ve tek cümlelik bir cevabı yoktur. Cihaz sayısı ve yerleşim, güncel T.C. Sağlık Bakanlığı rehberi ile tesisin fiziksel koşulları esas alınarak ayrıca belirlenir. Bu iki girdi birlikte okunmadan üretilen bir rakam, kurumun dosyasında dayanağı olmayan bir sayı olarak kalır.

Tesisin fiziksel koşulları başlığı somut değişkenlerden oluşur: kat ve blok sayısı, açık ve kapalı alan dağılımı, en uzak çalışma noktasından cihaza erişim, vardiya düzeni ve ziyaretçi yoğunluğunun gün içindeki dağılımı. Aynı metrekaredeki iki tesis, bu değişkenler farklı olduğu için farklı bir yerleşim planı çıkarabilir. Bu nedenle burada bir cihaz adedi verilmiyor; sayı, rehber ile tesis değerlendirmesinin kesişiminde oluşur.

Uyumu kurumun izleyebileceği sıra

1. Tesisin kapsam durumunu düzenlemenin güncel resmî metni üzerinden doğrulayın.
2. Uyum dosyasının kurum içindeki sahibini adıyla belirleyin; iş sağlığı ve güvenliği birimi, tesis yönetimi veya satın alma bu rolü üstlenebilir.
3. Cihaz sayısı ve yerleşim planını bakanlık rehberi ile tesisin fiziksel koşullarını birlikte değerlendirerek çıkarın.
4. Cihazın sertifikasyon, kayıt, arayüz dili, çalışma modu ve ortam koşullarını teknik şartname üzerinden karşılaştırın.
5. Kurulumdan sonra cihazı dijital kayıt sistemine işleyin ve kayıt bilgisini dosyaya ekleyin.
6. Ped ve batarya takvimini, cihazın teslim alındığı gün kurumun bakım planına yazın.
7. Personel farkındalığını resmî ilk yardım eğitimi çerçevesinde planlayın.

Yedinci adım bilinçli olarak eğitim başlığında kalıyor. Cihazın kimin tarafından ve hangi koşulda kullanılacağına ilişkin esaslar ilk yardım mevzuatı ile resmî eğitim kapsamındadır; bir işletme metni bunun yerine geçmez. Acil bir durumda ilk adım her koşulda 112'nin aranmasıdır.

Uyum dosyasında en sık kopan halka

Kurumların çoğunda eksik kalan şey cihaz değil, sahiplik oluyor. Cihaz alınıyor, kabinine yerleştiriliyor, dosya kapanıyor. Oysa ped raf ömrü üretim tarihinden itibaren 36 ay olan bir tüketim malzemesi ve bataryası bekleme konumunda 5 yıl olan bir güç kaynağı, kimsenin takviminde görünmediği sürece kendini hatırlatmaz. Kayıt üzerinde tamam görünen bir kurulum, malzeme takvimi işletilmediğinde güncelliğini yitirir.

Zorunluluk metni tesisin türünü sayar. Uyumu ayakta tutan ise o tesiste işin adı geçen bir sahibinin bulunması ve cihazın kurum takvimine, ilk yardım düzenine ve kayıt sistemine aynı anda bağlanmasıdır.