Leyla Sapmaz
Ortak Bir Çocukluk
Çocukların dünyası, yetişkinlerin çizdiği sınırların çok ötesinde kurulur; o sınırları çoğu zaman bizler, farkında olmadan ya da alışkanlıklarımızla öreriz. Bir çocuğun hangi parka gidebileceği, hangi oyuna dahil olacağı ya da hangi haklardan ne kadar erken haberdar olacağı, yalnızca fiziksel koşullarla değil, kurduğumuz toplumsal düzenle de belirlenir. Oysa kapsayıcılık, sonradan eklenen bir ayrıntı değil, çocukluğun en doğal zemini olmalıdır.
Engelli olan ve olmayan çocukların aynı alanlarda, aynı oyunlarda ve aynı yaşam deneyimlerinde buluşması, yalnızca tek taraflı bir "destek" meselesi değildir. Aksine; birlikte büyümek, birbirini tanımak ve gündelik hayatı ortaklaştırmak, tüm çocuklar için karşılıklı bir öğrenme ve dayanışma alanı açar. Akranlık dediğimiz bağ, mesafelerle değil, yan yana durabilme ve birbirinin dünyasına kulak verebilme becerisiyle güçlenir.
Bu noktada erken dönem büyük önem taşır. Ailelerin haklara ve rehberliğe erken aşamada ulaşabilmesi, çocukların haklarını kendi dillerinde ve erişilebilir biçimlerde tanıyabilmesi, toplumsal duyarlılığın da temelini oluşturur. Bilgiye ve desteğe geç ulaşıldığında açılan boşlukları kapatmak hem aileler hem de çocuklar için çok daha zorlayıcı hale gelir. Erken erişim, bir sorunu ortaya çıktıktan sonra yamamak yerine, kapsayıcı bir başlangıcı mümkün kılmaktır.
Üstelik bu dönüşüm için devasa bütçelere ya da sıfırdan inşa edilen bambaşka dünyalara her zaman ihtiyaç yoktur. Elimizdeki ortak kamu alanlarını daha erişilebilir kılmak, yerel düzeyde dayanışma ağları kurmak ve çocukların bir araya gelebileceği somut atölyeler üretmek, niyetle birleştiğinde sahada hızlı karşılık bulabilir. Önemli olan, iyi niyetli temennilerin ötesine geçip gündelik hayata dokunan adımlar atabilmektir.
Çocuk haklarını ve birlikte yaşam kültürünü konuşurken acıma duygusunun ya da mesafeli yaklaşımların yerini eşitlik ve ortaklık almalıdır. Her çocuğun kendi potansiyelini özgürce geliştirebildiği, kimsenin dışarıda bırakılmadığı bir yaşam çevresi kurmak hepimizin ortak sorumluluğudur. Çünkü çocukların bugün birlikte kurduğu o küçük oyun alanları, yarının daha adil ve kapsayıcı kentlerinin ilk provasıdır.